RES 2.0: Windmolens in Heumen: kan niet!

Onderstaande tekst is ingesproken tijdens de raadsvergadering van de gemeente Heumen
op 29 januari 2026 namens de Werkgroep Jachthuis op het agendapunt "13 Vaststellen zienswijze Regionale Energie Strategie (RES 2.0)"

Geachte raadsleden,

De RES 2.0 zet de deur wijd open voor de plaatsing van maar liefst drie giga-windturbines, maar het College stelt nu voor om geen zienswijze hierop in te dienen.

Wij vinden dat de gemeente wél een zienswijze moet indienen, waarin het gebrek aan draagvlak en de grote zorgen over de gezondheid van de omwonenden worden verwoord. Ik verwijs naar de zienswijze die wij eerder namens bijna 500 omwonenden hebben ingediend. Ook vinden wij dat de geschiktheid van het A73-gebied opnieuw ter discussie moet worden gesteld. 

Er ligt een voorstel van BayWa voor plaatsing van drie hoge windturbines langs de A73. Zij hebben berekend, op basis van een een maximale tiphoogte van 200 meter, dat er daar plaats is voor drie turbines. Waarom drie, terwijl ons altijd verteld is dat één, hooguit twee, veel lagere turbines voldoende zouden zijn voor onze opgave? Omdat het bij drie om een windpark gaat, en daarvoor gelden er geen landelijke normen voor de maximale tiphoogte en afstand tot bebouwing. Zulke normen zijn ook niet opgenomen in de RES 2.0. In het voorstel van BayWa staat de meest zuidelijke molen vlakbij de voormalige nertsenfarm gepland, heel dicht bij de geplande bebouwing van de Kanaalzone, met alle te verwachten schade en overlast die daarbij hoort. Het plan voldoet wel aan alle kaders die nu in de RES worden beschreven.

Intussen is er veel meer bekend geworden over de schadelijke impact van windturbines op hun omgeving en op omwonenden. Hogere windturbines veroorzaken meer geluidsoverlast en laagfrequent geluid dan lagere, en verspreiden zeer hoge niveaus van infrasone trillingen in de wijde omgeving. Vooraf voorspelde geluidsniveaus blijken ook vaak veel te optimistisch: de gebruikte rekenmodellen geven een aanzienlijke onderschatting van de werkelijk bereikte geluidsniveaus. In een recent, gedegen onderzoek in twee Zweedse windparken lagen de voor de MER berekende geluidsniveaus rond de 37 dB, terwijl de werkelijk gemeten niveaus tegen de 60 dB bleken te zijn. (ref: Ken Mattsson, Applied Acoustics. November 8, 2025;08:04] P. 1 (1–17); https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2025, 
zie ook https://www.windwiki.nl/geluid-van-windturbines).

Welke hoogtes van windturbines en afstanden tot bebouwing zijn nu aanvaardbaar? De RES 2.0 gaat uit van landelijke normen. Die normen zijn er niet. Er zijn wel strenge Europese normen, maar minister Hermans wil die in Nederland niet toepassen, omdat er dan nauwelijks of geen plaats meer is voor nieuwe windturbines op land. Wordt onze gezondheid dan minder belangrijk gevonden dan die in andere Europese landen? 

We hebben dus nauwelijks of geen gebieden meer waar windturbines op land kunnen worden geplaatst zonder dat onaanvaardbare schade wordt toegebracht aan de gezondheid van de omwonenden. De minister wil de normen oprekken om toch meer windmolens op land te kunnen plaatsen. Daarmee zet de overheid de gezondheid van omwonenden op het spel. De Tweede Kamer ziet dit in en heeft afgelopen najaar de Motie Peter de Groot aangenomen. Hierin staat: (1) de gezondheidsschade en overlast door windturbines voor omwonenden zijn onvoldoende onderzocht en nog steeds niet duidelijk; (2) de huidige normen bieden mogelijk niet voldoende bescherming; en (3) vóór eind 2026 moeten nieuwe normen worden vastgesteld. Ook de staatsecretaris heeft in juni vorig jaar al voorgesteld om de norm voor de afstand van windturbines tot woningen te verhogen van 2x de tiphoogte naar 4x de tiphoogte.

Volgens de RES 2.0 hebben vier gemeenten in het gebied geen geschikte plaats voor windturbines. Over de gemeente Berg en Dal wordt gezegd dat er door de vele natuur geen geschikte plaats is voor windturbines, zonder verdere toelichting. Voor de beweerde ongeschiktheid van de andere drie gemeentes wordt zelfs geen enkel argument gegeven. Wij begrijpen niet in welk opzicht deze gemeenten anders zijn dan onze gemeente. De zone langs de A73 is zeer windluw en ligt vlakbij bij de bijzondere natuur van de Hatertse Vennen.

Het wordt bovendien ook steeds duidelijker dat windturbines in Nederland bij lange na niet de gewenste oplossing voor de energietransitie kunnen bieden. Onderzoek van de TU Delft van vorige maand laat zien dat de Nederlandse overheid de opbrengsten van windenergie sterk overschat. De nieuwe scenario's voor 2040 rekenen met een opbrengst per windmolen die tot wel 42 procent lager ligt dan eerder werd verondersteld. 

Wat willen wij?

• dat de gemeente Heumen een zienswijze op de RES 2.0 indient.
• dat die zienswijze betoogt dat er in onze gemeente geen plaats is voor hoge windturbines. Dit herziene standpunt kan worden gerechtvaardigd door voortschrijdend inzicht in de schade aan de gezondheid van omwonenden én de eerder door de gemeente vastgestelde aanvaardbaarheidsnormen.*
• dat de gemeente, in afwachting van nieuwe normen, in 2026 geen onomkeerbare besluiten neemt over het plaatsen van windmolens dicht bij woningen. Het akkoord gaan met de RES 2.0 zou impliciet zo’n besluit inhouden.

Wij zijn altijd bereid nieuwe input te geven voor een door het College in te dienen zienswijze.  Dank u wel.

* Aanvulling, n.a.v. een vraag tijdens de raadsvergadering:

Wij vinden dat in de RES 2.0 Heumen als vijfde gemeente moet worden toegevoegd aan de gemeenten waarin geen plaats is voor windmolens. Het nu overgebleven zoekgebied (A73) ligt aan meerdere kanten te dicht bij woonwijken, waardoor omwonenden onaanvaardbare gezondheidsschade zullen oplopen. Het gebied grenst ook aan de bijzondere natuur van de Haterse Vennen. Recent onderzoek laat zien dat de overlast door hoorbaar en laagfrequent geluid, infrasone trillingen en slagschaduw vaak groter is dan tot nu werd aangenomen en dat vooraf berekende geluidsniveaus en verwachte opbrengsten vaak te rooskleurig worden voorgesteld. De Tweede Kamer erkent dat de huidige normen mogelijk onvoldoende bescherming bieden en zal vóór eind 2026 nieuwe normen vaststellen. Dit is besloten in de Motie Peter de Groot. De huidige onzekerheid over schade aan de gezondheid maakt het voorzorgprincipe leidend: de gezondheid van burgers mag niet op het spel worden gezet door normen toe te passen waarvan we al weten dat die niet toereikend zijn. Als we zouden uitgaan van de Europese normen (4x de tiphoogte als minimale afstand tot woningen), is er geen plaats voor meerdere windturbines in de A73 zone. Misschien zou er dan nog plaats zijn voor één lagere turbine middenin in het gebied, maar daarvan is al vastgesteld dat dat economiscch niet haalbaar c.q. wenselijk is.
Voor uitgebreider informatie verwijzen wij naar de zienswijze op de RES die onze werkgroep heeft ingediend en die hierbij is gevoegd. Ook de teksten van eerdere inspreekbeurten zijn bijgevoegd. 

- Bijlage 1: Zienswijze Werkgroep Jachthuis op RES 2.0
- Bijlage 2: Inspreektekst Jachthuis 24-9-2020
- Bijlage 3: Inspreektekst Jachthuis 30-1-2025